متره یعنی اندازهگیری دقیق مقادیر کار از روی نقشه، و برآورد یعنی تبدیل آن مقادیر به ریال با کمک فهرستبهای رسمی.
ابزار سه لایه دارد: ریزمتره که هر سطر یک اندازهگیری واقعی است، خلاصه متره که مقادیر هر ردیف را جمع و در بهای واحد ضرب میکند، و برآورد که جمع فصول را با ضرایب اختیاری پیمان میسازد.
جدول ریزمتره، خلاصه متره هر ردیف، جمع فصول، برآورد کل و چاپ حرفهای؛ با امکان انتقال مستقیم مقادیر به صورتوضعیت.
فهرستبهای پایه سازمان برنامه و بودجه
ریزمتره یک ردیف بتنریزی فونداسیون، شامل دو محور اصلی، کسر یک چاهک و یک ستون دایرهای که با فرمول آزاد وارد شده است.
| شرح | تعداد | طول | عرض | ارتفاع | ضریب | مقدار |
|---|---|---|---|---|---|---|
| فونداسیون محور A | ۴ | ۶٫۵۰ | ۲٫۰۰ | ۰٫۸۰ | ۱ | ۴۱٫۶۰ |
| فونداسیون محور B | ۲ | ۸٫۰۰ | ۲٫۰۰ | ۰٫۸۰ | ۱ | ۲۵٫۶۰ |
| کسر بازشو چاهک | ۱ | ۱٫۲۰ | ۱٫۲۰ | ۰٫۸۰ | −۱ | −۱٫۱۵ |
| ستون دایرهای | فرمول | ۳٫۱۴×۰٫۳^۲×۴ | — | — | — | ۱٫۱۳ |
| جمع ردیف | — | — | — | — | — | ۶۷٫۱۸ |
نکته: خانه خالی در ستونهای ابعاد برابر یک در نظر گرفته میشود نه صفر، وگرنه هر سطر ناقص کل مقدار را صفر میکرد. برای کسر بازشو کافی است ضریب سطر را منفی یک بگذارید.
متره دقیق، پایه هر ادعای مالی در پیمان است. صورتوضعیت، تغییر مقادیر، تعدیل و حتی لایحه تأخیرات همه بر مقادیری تکیه دارند که در متره تعیین شدهاند. یک خطای کوچک در ریزمتره، در طول عمر پیمان بارها تکرار میشود و در رسیدگی نهایی به اختلاف بزرگ تبدیل میگردد.
تفاوت ریزمتره و خلاصه متره در سطح جزئیات است. ریزمتره سند اثبات است و باید نشان دهد هر عدد از کجای نقشه آمده؛ به همین دلیل ستون شرح محل اندازهگیری اهمیت دارد و خالی گذاشتن آن، بازبینی را ناممکن میکند. خلاصه متره جمع همان اعداد به تفکیک ردیف فهرستبهاست و همان چیزی است که وارد صورتوضعیت میشود.
ضرایب پیمان باید فقط یک بار اعمال شوند. اگر در متره ضرایب را اعمال کرده باشید و همان مقادیر را به صورتوضعیت منتقل کنید که خودش ضرایب را اعمال میکند، مبلغ دو برابر ضریب میخورد. به همین دلیل امکان خاموش کردن ضرایب در ابزار متره پیشبینی شده است.